Z tego artykułu dowiesz się:

• Czy każde nabycie spadku wymaga zgłoszenia do urzędu skarbowego?
• Jak zgłosić spadek po członku najbliższej rodziny?
• Jakie są kluczowe elementy formularza SD-Z2?
• Co zrobić, jeżeli nieprawidłowo uzupełniłem formularz SD-Z2?
• Jak poprawić złożony formularz SD-Z2?
• Co zrobić, jeżeli przekroczyłem termin na złożenie formularza SD-Z2? Jakie są konsekwencje niezłożenia formularza w terminie?
• Jaka jest rola adwokata w zgłoszeniu nabycia spadku do urzędu skarbowego?

Zgłoszenie nabycia spadku do urzędu skarbowego przez osoby najbliższe – terminy, formularz zgłoszenia nabycia spadku i konsekwencje niezgłoszenia nabycia spadku

Dziedziczenie jest sposobem nabycia majątku po osobie zmarłej. Spadek może obejmować zarówno aktywa, takie jak nieruchomości, środki pieniężne, samochody czy prawa majątkowe, jak i pasywa, czyli określone zobowiązania. Dziedziczenie może odbyć się na podstawie pozostawionego przez zmarłego testamentu, a w przypadku jego braku – na podstawie dziedziczenia ustawowego wynikającego z przepisów prawa. Samo ustalenie, kto jest spadkobiercą i w jakich częściach dziedziczy spadek, nie kończy formalności związanych z odziedziczonym majątkiem.

Jednym z istotnych obowiązków ciążących na spadkobiercy jest terminowe oraz prawidłowe zgłoszenie nabycia spadku do właściwego urzędu skarbowego. Szczególne znaczenie ma ono dla osób należących do tzw. grupy „0”, czyli małżonka, dzieci, rodziców, wnuków, dziadków, rodzeństwa, pasierbów, ojczyma i macochy zmarłego.

Czy każde nabycie spadku wymaga zgłoszenia do urzędu skarbowego?

Co do zasady, dla własnego bezpieczeństwa lepiej jest przyjąć, że tak. O tym, czy nabycie spadku wymaga zgłoszenia, decyduje wartość nabytego majątku. Przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn przewidują tzw. kwoty wolne od podatku, których wysokość uzależniona jest od grupy podatkowej, do której należy spadkobierca.

Należy pamiętać, że przy ustalaniu kwoty wolnej w podatku od spadków i darowizn obowiązuje zasada sumowania majątku otrzymanego od tej samej osoby. Przy obliczaniu kwoty wolnej od podatku sumuje się wartość rynkową majątku nabytego przez spadkobiercę w drodze dziedziczenia z wartością rzeczy i praw majątkowych nabytych uprzednio od spadkodawcy, np. tytułem darowizny, w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło nabycie spadku. Jeżeli tak obliczona wartość mieści się w ustawowym limicie przewidzianym dla danej grupy, to obowiązek zapłaty podatku nie powstanie.

Przy dziedziczeniu warto odpowiedzieć sobie na trzy istotne pytania: kim był dla mnie spadkodawca, jaka jest wartość nabytego przeze mnie majątku oraz czy w ostatnich latach dochodziło już do innych nabyć od tej samej osoby lub po tej samej osobie.

Zgłoszenie nabycia spadku przez członków najbliższej rodziny – zerowa grupa podatkowa

Osoby z najbliższej rodziny – należące do tzw. zerowej grupy podatkowej – mogą skorzystać z całkowitego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, pod warunkiem zgłoszenia nabycia w terminie 6 miesięcy od nabycia spadku do właściwego urzędu skarbowego. Sześciomiesięczny termin liczy się od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego. Zgłoszenia nabycia spadku dokonuje się na urzędowym formularzu SD-Z2.

Formularz SD-Z2 można złożyć:

• elektronicznie, korzystając z usług administracji skarbowej,
• w formie papierowej, we właściwym urzędzie skarbowym,
• za pośrednictwem Poczty Polskiej.

Kluczowe elementy formularza SD-Z2

Prawidłowe wypełnienie formularza SD-Z2 wymaga wskazania daty nabycia spadku oraz daty powstania obowiązku podatkowego, a także uzupełnienia podstawowych danych o spadkodawcy, spadkobiercy (podatniku) oraz wykazania odziedziczonych rzeczy i praw majątkowych.

Najważniejszą – często też stwarzającą najwięcej problemów – częścią formularza jest wykaz odziedziczonych rzeczy i praw majątkowych. Prawidłowo uzupełniony formularz powinien obejmować wszystkie odziedziczone składniki majątku oraz przypadające spadkobiercy (podatnikowi) udziały. W przypadku nieruchomości należy zwrócić uwagę m.in. na jej opis, miejsce położenia, udział nabywany przez spadkobiercę oraz wartość rynkową. Jeżeli przedmiotem spadku są środki pieniężne, należy prawidłowo wykazać ich wartość. Przy innych prawach majątkowych trzeba natomiast wskazać ich charakter i wartość zgodnie z konstrukcją formularza.

Co zrobić, jeżeli nieprawidłowo uzupełniłem formularz SD-Z2?

Może się zdarzyć, że po złożeniu formularza SD-Z2 podatnik zauważy, że popełnił błąd. Nieprawidłowe uzupełnienie formularza SD-Z2 może obejmować: błędne dane spadkodawcy, błędne dane spadkobiercy, nieprawidłowe określenie wysokości udziału w odziedziczonym składniku majątkowym, pominięcie jednego z odziedziczonych składników majątkowych lub zaniżenie wartości odziedziczonego składnika majątkowego. Najistotniejsze z perspektywy spadkobiercy (podatnika) są błędy dotyczące składników majątkowych nabytych w drodze spadku.

Przykładowo, spadkobierca mógł zgłosić nabycie odziedziczonego mieszkania, ale zapomniał o wykazaniu środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym albo zgłosił nabycie odziedziczonego mieszkania, ale wykazał, że przysługuje mu ono w całości zamiast w udziale wynoszącym 1/3.

Jak poprawić złożony formularz SD-Z2?

Jeżeli podatnik zauważy błąd po złożeniu formularza SD-Z2, należy przede wszystkim ustalić, czy błąd dotyczy kwestii technicznych lub rachunkowych (np. błędu w adresie odziedziczonej nieruchomości, błędu w sumie końcowej wartości nabytych składników majątkowych), czy kwestii istotnych dla zachowania prawa do zwolnienia lub określenia wysokości ewentualnego podatku. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku pominięcia całego składnika majątkowego lub istotnego zaniżenia jego wartości. Rodzaj stwierdzonego błędu oraz moment jego wykrycia – w szczególności to, czy błąd został wykryty w czasie 6-miesięcznego terminu na zgłoszenie nabycia spadku – mają kluczowe znaczenie dla ustalenia, czy podatnik może złożyć korektę wcześniej złożonego zgłoszenia, czy też właściwe będzie złożenie kolejnego zgłoszenia obejmującego pominięty składnik.

Dopuszczalne jest poprawienie błędów w zakresie informacji podanych w zgłoszeniu SD-Z2 poprzez złożenie korekty. Błąd techniczny czy rachunkowy w zakresie zgłoszonych składników majątkowych nie oznacza utraty prawa do zwolnienia podatkowego. Ryzyko utraty zwolnienia pojawia się wtedy, gdy pierwotne zgłoszenie nie obejmowało wszystkich nabytych przez podatnika składników majątkowych – korekcie nie może podlegać składnik majątku, który uprzednio nie został w ogóle zgłoszony – a upłynął już 6-miesięczny termin na dokonanie zgłoszenia.

Jak wskazał Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 28 października 2022 r. (sygn. 0111-KDIB2-3.4015.127.2022.1.MD), korekta wartości spadku złożona po terminie zgłoszenia SD-Z2 nie pozbawia prawa do zwolnienia z podatku od spadków, jeżeli podatnik zgłosił nabycie spadku w terminie, a korekta dotyczy wyłącznie wartości składników majątku.

Brak utraty zwolnienia w podatku od spadków i darowizn został potwierdzony również w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 2 maja 2023 r. (nr 0111-KDIB2-3.4015.36.2023.1.MD), z której wynika, że spadkobierca jest uprawniony do złożenia korekty zgłoszenia SD-Z2, jeżeli w poprzednim zgłoszeniu wartość udziału w nieruchomości nabytego w drodze spadku wykazał w niewłaściwej wysokości. Korekta dotycząca wartości nabytego w spadku udziału w nieruchomości pozostanie bez wpływu na prawo do skorzystania ze zwolnienia, nawet jeżeli zostanie złożona po upływie terminu 6 miesięcy, licząc od daty uprawomocnienia się postanowienia sądu lub zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.

Co zrobić, jeżeli przekroczyłem termin na złożenie formularza SD-Z2? Jakie są konsekwencje niezłożenia formularza SD-Z2 w terminie?

W pierwszej kolejności należy ustalić, co było przyczyną niezłożenia formularza SD-Z2 w ustawowym terminie. Jeżeli spadkobierca (podatnik) bez swojej winy nie zgłosił nabycia spadku, możliwe jest przywrócenie terminu na zgłoszenie nabycia w urzędzie skarbowym. Jeżeli spadkobierca zapomniał zgłosić nabycie spadku bez obiektywnie uzasadnionego powodu, np. przez własne zapominalstwo, niedbalstwo czy nieznajomość przepisów prawa, przywrócenie terminu na zgłoszenie spadku nie będzie możliwe. W przypadku nabycia przez osobę należącą do grupy „0” niedochowanie terminu na zgłoszenie nabycia spadku jest szczególnie dotkliwe, ponieważ prowadzi do utraty zwolnienia i opodatkowania nabycia na zasadach ogólnych, właściwych dla I grupy podatkowej.

Od 7 stycznia 2026 r. obowiązują korzystniejsze dla podatników zasady dotyczące możliwości przywrócenia terminu na zgłoszenie nabycia spadku. Jeżeli podatnik nie złożył SD-Z2 w terminie bez swojej winy, może wystąpić do właściwego naczelnika urzędu skarbowego o przywrócenie terminu. Wniosek należy złożyć w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia i jednocześnie złożyć SD-Z2. Konieczne jest uprawdopodobnienie, że niedotrzymanie terminu nastąpiło bez winy podatnika.

Jaka jest rola adwokata w zgłoszeniu nabycia spadku do urzędu skarbowego?

Terminowe oraz prawidłowe zgłoszenie nabycia spadku do właściwego urzędu skarbowego – jeżeli przepisy przewidują konieczność dokonania takiego zgłoszenia – jest obowiązkiem każdego spadkobiercy. Pomoc prawna w przypadku zgłoszenia nabycia spadku najczęściej obejmuje ustalenie, czy odziedziczony przez Klienta spadek wymaga zgłoszenia, jakie składniki majątkowe należy wykazać w zgłoszeniu, czy możliwe jest skorzystanie ze zwolnienia podatkowego, a jeżeli nabycie spadku wiąże się z koniecznością zapłaty podatku – jaka będzie kwota podatku do zapłaty.